BİM’de Çalışmak İçin Ne Gerekli? Rafların Arasında Hayatta Kalma Rehberi
İzmir’de yaşayan 25 yaşında biri olarak şunu net söyleyebilirim: hayatta bazı sorular var ki, insanı gece 03.00’te tavana bakarken yakalar. “BİM’de çalışmak için ne gerekli?” de onlardan biri.
Çünkü bu soru ilk bakışta basit gibi duruyor. “Kasiyer olursun, ürün dizer, işte biter.” Hayır. Öyle olsaydı herkes yapardı. Ama BİM dediğin yer, marketten çok küçük bir strateji oyunu gibi. Raflar Tetris, müşteriler boss level, kasiyer ise aynı anda hem insan hem hesap makinesi.
Ben İzmir’de yaşıyorum. Çevremde “BİM’de çalışmak kolay ya” diyen çok insan var. Genelde bu cümleyi kuranlar hayatında hiç 18:02’de süt gelmesini bekleyen kalabalık görmemiş kişiler oluyor. Ben de dışarıdan bakınca “ne olabilir ki” diyordum. Sonra bir gün bir arkadaşımın orada çalışmaya başlamasıyla olaylar değişti.
İlk Gün Sendromu: Gerçeklik Çarpması
Arkadaşımın ilk günüydü. Mesaj attım:
— Nasılsın? Kolay mı?
20 dakika sonra cevap geldi:
— Konuşamıyorum. Yoğunum. Ruhum kasa fişi gibi uzadı.
O an anladım ki “BİM’de çalışmak için ne gerekli?” sorusu aslında “insan dayanıklılığı kaç seviyeye kadar çıkar?” sorusunun başka bir versiyonu.
Gözlem Yeteneği: Raflar Seni İzler
BİM’de çalışmak için gereken ilk şey sanılanın aksine kas gücü değil, hiper-gözlem yeteneği.
Çünkü raflara ürün dizerken bir yandan da evrenin sana gönderdiği sinyalleri çözmen gerekiyor:
Süt mü eksik?
Yoğurtlar mı devrilmiş?
O makarna kutusu neden bana bakıyor?
Arkadaşım anlatıyor:
— Abi bir an arkamı döndüm, raf boşalmış. Bir de döndüm ki insanlar “stok canavarı” gibi davranıyor.
Ben: “Ne yaptın?”
— Hiç. İnsan gibi gülümsedim ama içimden bağırdım.
Hız mı? O Artık Bir Yaşam Biçimi
BİM’de hız bir yetenek değil, zorunlu refleks.
Normal hayatta:
— Kahve yapayım mı?
— Bir düşüneyim…
BİM’de:
— Kahve?
— OLUR + aynı anda 3 ürün okuma + para üstü hesaplama + müşteriye poşet uzatma
Arkadaşımın dediğine göre ilk hafta beyninin yarısı “yükleniyor…” modunda kalmış.
BİM’de Çalışmak İçin Ne Gerekli? Gerçek Liste (Ama Gerçekten Gerçek)
Şimdi biraz ciddileşelim ama çok değil, çünkü BİM ciddiyet kaldırmaz, hemen kasa fişi gibi kırışır.
1. Çoklu görev yeteneği (aynı anda insan + robot + diplomat olmak)
Bir müşteri “bu domates neden pahalı?” diye sorarken diğer müşteri “kasayı açar mısınız?” diye bağırır.
Sen de:
— Domates dünyadaki iklim krizinden etkilendi efendim
— Kasayı açıyorum hanımefendi
— Poşet ister misiniz?
Ve bunu yaparken yüzün tamamen sakin.
Dışarıdan bakınca:
“Ne kadar profesyonel”
İçeriden bakınca:
“Beynim 12 sekmede açık ve hepsi dondu”
2. Sabır kası (spor salonunda satılmayan türden)
Sabır BİM’de kas değil, direkt iskelet sistemi.
Bir müşteri sırada:
— Bu fiyat doğru mu?
Sen:
— Evet efendim.
— Emin misin?
— Evet efendim.
— Bak yanlış olmasın?
— Efendim fiyat etiketi göz kırpmıyor, doğru.
İç ses:
“Lütfen bana artık sudoku sor, daha kolay.”
3. Mikro mutluluk üretme becerisi
BİM’de çalışmak için gerekli şeylerden biri de küçük mutlulukları fark etmek.
Mesela:
Yoğunluk arasında 3 saniye sessizlik
Kasadan “kolay gelsin” diyen biri
Rafın tam istediğin gibi düzgün durması
Arkadaşım diyor ki:
— Abi bazen bir müşterinin gülümsemesi bütün vardiyanın bedelini ödüyor.
Sonra ekliyor:
— Ama bazen de o gülümseme 200 kişilik kuyrukta kayboluyor.
İç Ses: En Gerçek Çalışan
BİM’de çalışmayı en iyi anlatan şey dış dünya değil, iç ses.
Arkadaşımın anlattığı bir an:
Müşteri:
— Bu yoğurt kaç günlük?
İç ses:
“Ben kaç gündür buradayım onu da bilmiyorum.”
Dış ses:
— Bugün taze efendim.
İç ses devam:
“Zaman düz bir çizgi değil, kasa bandı.”
Raf Dizmek: Meditasyon mu, Ceza mı?
Raf dizmek dışarıdan bakınca basit görünüyor.
Ama içeride durum şöyle:
1. Ürün gelir
2. Raf boş
3. Raf dolar
4. Raf tekrar boşalır
5. Evren “bir daha dene” der
Arkadaşım bir gün şöyle dedi:
— Abi makarna diziyorum, biri geliyor 6 tane alıyor. Sanki ben hiç dizmemişim gibi hissediyorum.
Ben: “Hayat döngüsü gibi.”
— Hayır, bu direkt raf döngüsü.
Müşteri Tipleri: Evrimsel Bir İnceleme
BİM’de çalışmak için ne gerekli? sorusunun bir cevabı da şu: farklı insan türlerini tanıyabilmek.
1. “Fiyat kontrol uzmanı”
— Bu geçen hafta 2 lira daha ucuzdu.
Sen:
— O zaman zamanda yolculuk yapmış olabilirsiniz efendim.
İç ses:
“Ben de sizinle gelmek istiyorum o haftaya.”
2. “Poşet savaşçısı”
— Poşet var mı?
Sen poşeti uzatırsın.
— Küçük değil mi bu?
Sen:
— Büyük de var.
— Büyük ağır olur.
İç ses:
“Hayat zaten ağır.”
3. “Kasada filozof olan”
— Eskiden her şey daha güzeldi…
Sen:
— 27,50 efendim.
İç ses:
“Ben de eskiden uyuyordum.”
Arkadaşlık Testi: BİM Versiyonu
Arkadaşım işe başladıktan sonra grup sohbeti değişti.
Biz:
— Akşam ne yapıyorsun?
O:
— Ayaktayım.
Biz:
— Plan var mı?
O:
— Raf planlıyorum.
Bir süre sonra “BİM’de çalışmak için ne gerekli?” sorusuna yeni bir cevap ekledik:
4. Sosyal hayatı geçici olarak rafa kaldırma yeteneği
Çünkü gerçek şu: gün sonunda insan sadece oturmak istiyor.
İzmir Perspektifi: Sıcak, İnsanlar ve Market Gerçeği
İzmir’de market kültürü biraz farklı. İnsanlar daha rahat, daha sohbetçi.
Ama BİM’e girince herkes bir anda hızlanıyor.
Sanki içeride görünmez bir alarm var:
“DİKKAT: İNDİRİM VAR, NORMAL DAVRANIŞ KAPALI”
Bir gün sırada beklerken iki kişi konuşuyordu:
— Burada çalışanlar çok hızlı ya.
— Mecburlar, yoksa dünya durur.
Arkadan ben:
“Dünya durmaz ama raflar kesin düşer.”
En Zor Kısım: Görünmeyen Yorgunluk
BİM’de çalışmanın en zor tarafı fiziksel değil, zihinsel yorgunluk.
Çünkü gün boyunca:
İnsanlarla konuşursun
Hızlı olursun
Hata yapmamaya çalışırsın
Gülümsemeyi unutmazsın
İçinden bağırırsın ama dışarı sakin kalırsın
Arkadaşım bir gün çok net bir şey dedi:
— Eve gidince televizyon bile bağırıyor gibi geliyor.
Sonuç Yerine Değil, Arada Bir Durak
“BİM’de çalışmak için ne gerekli?” sorusunun tek bir cevabı yok. Ama birden fazla doğru var:
Biraz hız. Biraz sabır. Biraz dayanıklılık. Çokça insan yönetimi. Ve en önemlisi, kendini kaybetmeden günü bitirebilme becerisi.
Ben hâlâ İzmir’de markete girdiğimde kasanın arkasındaki kişiye bakıp şunu düşünüyorum:
“Bu insan aynı anda kaç evrende yaşıyor acaba?”
Ve her seferinde aynı cevap geliyor:
En az üç. Biri gerçek, biri iş, biri de hayatta kalma modu.