Gaz Sivilastirilabilir mi?
Bir İzmirli Genç Yetişkinin Düşüncelerinden Seçmeler
—
İzmir’de yaşıyorum. 25 yaşında, arkadaşlarımın sürekli esprilerini kucaklayan ama içeride dünya çapında felsefi bir dehaya sahip(!) biriyim. Aslında çoğu zaman kararsızım. Bir yanda güldürmeyi seven, muhabbeti sallayan adam, diğer yanda her şeyin derinliğini sorgulayan bir kafa. Mesela bir gün arkadaşlarla kahve içiyoruz, birden aklıma şu soru takılıyor: Gaz sivilastirilabilir mi? Ne alaka dediğinizi duyar gibiyim ama… bu soru hakikaten kafama girdi.
Başlangıçta, “Ya ne gereksiz bir soru” diye geçirdim içimden. Ama sonra düşündüm. Gaz… Herkesin bildiği, doğada sürekli döngüsel bir şekilde dolaşan, insanın mideye girmesiyle, vücut içinde belli bir süre tutulup, sonra ortama salınan şey. Sivilize edilemez, değil mi? Sonra belki de “Hadi bunu düşünelim!” dedim ve arka planda “Gaz sivilastirilabilir mi?” fikri kafamda dönmeye başladı.
Gazla Günü Nasıl Geçirebiliriz?
Şimdi, bazılarına göre gaz denilen şey, tamamen normal bir biyolojik süreç. Ama diğer yandan gaz dediğin, bir anda tüm atmosferi değiştirebilecek kadar güçlü bir şey değil mi? Bir arkadaşımın gazı, bir anda ortamın havasını değiştirebilir. Aynen öyle! Hem de dışarıda değil, içeride. Yani, insanın içinde patlayan o “doğal felaket”, o kadar hızlı bir şekilde yayılabiliyor ki, bir anda herkes birbirine bakıp, “Ne oldu, koku mu?” diye sorabiliyor. Bunu neyleyeceğiz?
Diyelim ki bir gün arkadaşlar evime geliyor. Hava kararmış, bir çılgınlık yapalım diye pizza söyledik. Sonra gelen gaz da ne? Kıyamet gibi bir ses, ardından atmosfere yayılan o benzersiz, mikroskobik koku. Ne yapıyoruz? Sivilize edilebilir mi? diyerek, bu gazı bir sanat formuna dönüştürmeye mi çalışıyoruz?
“Abi ne yapıyorsun ya?!” dedi biri, başını kaldırarak. Gaz yayılınca ben bile başımı sarmaya başladım. “Birader, bu gaz değil… bir gün dinleyebileceğin bir albüm gibi, bir düşün. ‘Ruh halimi anlatıyorum, kardeşim!’” dedim.
Gazla Gelişen Sosyalleşme Krizleri
Evet, gaz insanın en sadık dostu. Her ne kadar sağlıklı bir süreç olsa da, bazen o gaz, insanı toplumsal anlamda aciz bırakabiliyor. Ama bir yandan da bakıyorum, sosyal medyada kimse bu kadar samimi olamıyor. En doğal haliyle, herkes kendini saklıyor, ne demek istediğimi biliyorsunuz. Oysa gaz, insanı olduğu gibi çıkarıyor. Bütün maskeler, “Benimle ilgilen!” lafları ortadan kalkıyor. Çünkü hiç kimse kimseyi kandıramaz: “Herkesin içinde bir gaz var!”
Bir gün parka gidiyoruz. Ama aniden gelen bir gülme nöbeti, o kadar doğal ki… Benim yanımda olan arkadaşım, “Oğlum sen ne yapıyorsun?” diyerek gözlerini kocaman açtı. “Abi, gazım vardı da, birden çıkıverdi. Ne yapayım, bu kadar doğal olamıyorum.”
“Hayır, ciddi olamam! Senin gazını mı ciddi alacağım?” dedi. Ama gözlerinde acımasız bir alaycılık vardı. Ve ne yazık ki, bu alaycılığı ben de sevdim. Buna neden dehaya benzer bir şey dedim ki?
Gazın Sivilize Edilmesi: Olanaksız Bir Proje
Buna başka bir açıdan bakabiliriz. Gaz, tıpkı bir insanın ruhu gibi, herkesin içinde farklı bir anlam taşıyor. Kimi insanlar gazı doğrudan dışarıya atıyor, kimisi ise gazını tutmaya çalışıyor. Ama bu gazların sivilize edilmesi o kadar zor ki! Ne bileyim, her bir gaz, bir kişiliği yansıtan küçük bir iz gibi… Senin gazın, başka birinin gazından farklı olabilir. Yani, bu kadar karmaşık bir doğa olayı nasıl sivilize edilir?
“Hayır abi, sivilize edilemez,” diye bağırdım bir anda. Sonra kendimi toparladım ve iç sesime şöyle dedim: “Tabii ki edilebilir. Bizim kadar entelektüel bir toplumu, gazı bile sivilize edebilecek kadar ileriye taşıyabiliriz. Tek gereken doğru yöntem.”
Bunu düşündükçe aklıma geldi: Eğer insanlar gazlarını daha sanatçı bir şekilde çıkarsalar, belki de dünyada barış sağlanırdı. Herkes kendi gazını “açıklayıcı bir makale” gibi dışarı salsa, o kadar da kötü bir şey olamazdı.
Gaz Sivilastirilir mi? Şüpheliyim, Ama Fikrimi Değiştirebilirim
İzmir’deki fırtınalı akşamları düşünün. Rüzgar çılgınca esiyor ve ben kahvemi içiyorum. Bir arkadaşımın sırtına vurup: “Ya gazını çıkar da rahatla biraz,” diyerek, bazen böyle espriler yapıyorum. Bunu söyledikten sonra şunu fark ediyorum: Aslında, gerçekten de “sivilizasyon” dediğimiz şey, bizim ne kadar sosyal ve doğal kalabildiğimizle alakalı değil mi?
Sizce de gaz sivilize edilebilir mi? Fakat unutmamak gerekir ki, her insan, her gazını farklı şekilde çıkarır. Sonuçta, her gaz bir potansiyel sanat eseridir. Belki de bu yazıyı yazarken, gazın aslında sivilize edilemeyeceği hakkında bir sonuca varmak zorundayız. Belki de bu, yaşadığımız karmaşanın yansımasıdır. Ve kimse bunu kontrol edemez. Çünkü gaz her zaman özgür kalır.
—
İşte tam burada bir şey fark ettim. Belki de gazı en sivilize hale getiren şey, onu kabul etmek ve “Tamam, bu da benim bir parçam” demek. O yüzden belki de sivilize edilemeyecek bir şey yoktur. Öyle değil mi?