Şehir Üzerinde Uçan O Küçük “Felsefe Kulübü”: Kargalar
İzmir’de sabahları uyanmak iki şeye bağlıdır: biri güneşin Karşıyaka tarafından yüzüne tokat gibi vurması, diğeri de çatıdan gelen o tanıdık ses… “kraaak”. İlk zamanlar bunun bir kuş sesi olduğunu sanıyordum. Sonra fark ettim ki bu bildiğin mahalle toplantısı.
Kargalar var ya… Sanki doğanın “ben bu işi ciddiye alıyorum” diyen versiyonu. Bir sabah marketten dönerken önümde yürüyen iki karga gördüm. Birinin ağzında cips paketi, diğeri yanında yürüyüp sanki “kardeşim bunu açarken acele etme, strateji kuracağız” der gibi bakıyordu. O an düşündüm:
Kargaların en önemli özelliği nedir?
Cevap basit değil. Hatta kargalar basit cevaplardan nefret eder gibi. Onlar hakkında konuştukça insan kendini biraz geri zekâlı hissediyor, ama iyi anlamda… Hani biri sana bakıp “sen hâlâ anahtarını kaybediyorsun değil mi?” der gibi.
Kargaların en önemli özelliği nedir? sorusunun peşinde bir İzmir sabahı
Bir gün Alsancak’ta kahve almaya giderken bir karga direkt önümdeki çöp kutusunu açmaya çalışıyordu. Ama öyle rastgele değil… Bildiğin planlı hareket ediyor.
Ben de durdum izledim. Yanımdan geçen teyze bana baktı:
— “Oğlum niye bakıyorsun öyle?”
— “Teyze, hayvan MBA yapıyor.”
Teyze anlamadı tabii ama mesele o değil. O karga çöp kutusunu açmak için kapağı önce hafifçe kaldırdı, sonra bırakıp tekrar denedi. Sanki “bu sistemin zayıf noktası neresi” diye test yapıyor.
İşte o an kafamda netleşti:
Kargaların en önemli özelliği nedir? sorusunun cevabı tek kelimeyle “zeka” değil, “strateji”
Kargalar ve sokak zekâsı: İzmir versiyonu
İzmir’de büyüyen biri olarak sokak zekâsına yabancı değilim. Ama kargalar bu işi bir üst seviyeye taşımış.
Geçen yaz Karşıyaka’da arkadaşla oturuyoruz. Simit almışız, sohbet ediyoruz. Bir karga yakınımıza kondu. Arkadaş “rahatsız olur mu?” dedi. Ben de “bizi rahatsız etmiyor, bizi analiz ediyor” dedim.
Ve gerçekten… Karga öyle bir bakıyor ki, sanki:
— “Bu insanlar simidi ikiye bölüyor ama beyne yatırım yapmıyor.”
O sırada iç sesim:
“Tamam, biz kaybettik.”
Kargaların en önemli özelliği nedir? sorusunu burada tekrar soruyorum çünkü mesele sadece zeka değil, aynı zamanda gözlem gücü. İnsanları izleyip öğreniyorlar. Sosyal medya yok, TikTok yok ama full gün analiz var.
Kargaların en önemli özelliği nedir? ve hafıza meselesi
Kargaların hafızasıyla ilgili efsaneler duymuşsunuzdur. Unutmuyorlar. Ama “unutmuyorlar” dediğimiz şey bizim insan versiyonumuzdan biraz daha korkutucu.
Ben bir gün yanlışlıkla bir kargaya taş atar gibi yapmıştım (tamam atmadım, abartmayayım ama elimi kaldırdım). O günden sonra o karga beni iki hafta boyunca “sen misin o?” bakışıyla süzdü.
Arkadaşım dedi ki:
— “Kanka bu normal değil.”
Ben:
— “Ben de normal değilim zaten, eşitiz.”
İşte burada ikinci kritik özellik ortaya çıkıyor:
Kargaların en önemli özelliği nedir? → Uzun süreli hafıza ve yüz tanıma yeteneği
Bunu insan gibi düşünme ama… Bu bildiğin “unutmadım ama affetmedim” sistemi.
Biraz fazla düşünen karga teorisi
Bazen düşünüyorum, kargalar aslında birer filozof olabilir mi?
Mesela sabah çatıya konuyorlar, saatlerce bakıyorlar. Ne yapıyorlar? Bence düşünüyorlar:
— “Bugün insanlar neden yine aynı hataları yapıyor?”
— “Çöp kutusu neden hâlâ kolay açılabilir tasarlanmış?”
— “İzmir’de trafik neden var ama sabır yok?”
Bilmiyorum, belki de fazla anlam yüklüyorum. Ama kargaların en önemli özelliği nedir? sorusunu her düşündüğümde aklıma “problem çözme” geliyor.
Problem çözme ustalığı: Karga versiyonu
Bir gün Bornova’da bir karganın plastik şişe kapağını açmaya çalıştığını gördüm. Ama öyle gagalayıp bırakmıyor. Önce yere bırakıyor, sonra farklı açıdan yaklaşıyor, sonra tekrar deniyor.
Yanımdaki çocuk:
— “Abi bu hayvan mı hacker mı?”
Haklı soru.
Kargalar basit çözümlerden nefret ediyor. Deneme-yanılma değil, “deneme-anlama” yapıyorlar. Bu yüzden Kargaların en önemli özelliği nedir? sorusuna bir cevap daha ekliyoruz: problem çözme kapasitesi
Karga sosyal hayatı: mahalle dedikodusu ama uçan versiyon
Önerdiğimiz İçerik: Kargalar çiğ yumurta yer mi ?
Kargalar sadece zeki değil, aynı zamanda sosyaller. Ama bizim gibi “kimin ne yaptığı” üzerinden değil, daha çok “kim güvenilir” üzerinden.
Bir karga diğerine bilgi aktarıyor gibi:
— “O insan fena değil, geçen gün ekmek bıraktı.”
— “Ama şu uzun saçlıya dikkat, bir şey fırlattı.”
İşte bu sosyal ağ sistemi, aslında onların hayatta kalma stratejisi.
Ben bunu düşündükçe İzmir’deki arkadaş grubuma benzetiyorum. Biz de aynıyız aslında:
— “O kafeye gitmeyin, kahvesi kötü.”
— “Şu mekân sahibi iyi çocuk ama servis yavaş.”
Yani kargalar bizden çok da farklı değil. Sadece kanatları var.
Kargaların en önemli özelliği nedir? sorusuna günlük hayat cevabı
Bir gün işten dönerken kafam çok doluydu. Metro çıkışında bir karga gördüm. Yerdeki simit parçasını aldı, sonra bir çocuğun yaklaştığını fark edip hemen kenara çekildi.
O an düşündüm:
“Ben hayatımda bu kadar hızlı risk analizi yapamıyorum.”
Kargaların en önemli özelliği nedir? diye sorarsan artık tek cevap vermiyorum. Liste uzuyor:
Zeka
Hafıza
Sosyal analiz
Problem çözme
Adaptasyon
Ama bunların hepsinin birleşimi başka bir şey yapıyor: hayatta kalma ustalığı
Kendi halimde karga gibi olmak
Bazen kendimi kargalara benzetiyorum. Özellikle sabah işe giderken.
Mesela kahve alıyorum, yolda yürürken bir yandan düşünüyorum:
“Ben bu hayatı doğru mu oynuyorum yoksa kargalar daha mı mantıklı?”
Çünkü karga plan yapıyor, ben ise sabah “5 dakika daha” diye alarmı erteleyip hayatı erteliyorum.
Bir iç ses:
— “Kanka karga senden daha disiplinli.”
— “Tamam sustur.”
Kargaların en önemli özelliği nedir? ve insanla kıyas tuzağı
Aslında kargaları sürekli insanla kıyaslamak biraz tuhaf. Ama kaçınılmaz.
Çünkü onların davranışlarında aşırı tanıdık bir şey var:
Plan yapıyorlar. Bekliyorlar. Öğreniyorlar. Hata yapınca not alıyorlar gibi.
Bir gün sahilde yürürken bir karga deniz kenarındaki yiyeceği alıp suya düşürmemeye çalışıyordu. Sanki fizik kurallarını test ediyor.
Ben de düşündüm:
“Ben geçen hafta aynı şeyi mutfakta yapamadım.”
İşte burada Kargaların en önemli özelliği nedir? sorusu tekrar dönüyor: öğrenme kapasitesi ve uyum sağlama yeteneği
Biraz da komik taraf: karga ve ego
Kargaların kendine güveni var. Ama toksik değil. Daha çok “ben hallederim” özgüveni.
Bir karga bir köpekle karşılaşınca geri çekilmiyor mesela. Sadece pozisyon alıyor.
Ben olsam:
— “Abi sen geç, ben zaten gitmiyordum.”
Karga ise:
— “Hayır, bu alanı ben de kullanıyorum.”
Bu özgüven, onların doğadaki başarısının anahtarı.
Son düşünceler: İzmir gökyüzünde bir felsefe
Bazen sabah işe giderken gökyüzüne bakıyorum. Kargalar sürü halinde uçuyor. Düz bir kaos gibi ama aslında bir düzen var.
Ve o an fark ediyorum ki, Kargaların en önemli özelliği nedir? sorusu tek bir cevaba sıkışacak bir şey değil. O bir paket:
Zeka + hafıza + strateji + sosyal bilinç + uyum
Ama belki de en önemlisi şu:
Onlar hayatı bizden daha az aceleyle ama daha çok fark ederek yaşıyor.
Ben ise hâlâ sabah kahveyi dökmeden içmeye çalışıyorum.